Khi người thân nằm viện, người nhà thường nộp được hồ sơ bồi thường bảo hiểm sức khoẻ mà không cần giấy uỷ quyền, miễn tiền được chuyển vào tài khoản đứng tên người được bảo hiểm. Giấy uỷ quyền chỉ thật sự cần khi người nhà muốn nhận tiền vào tài khoản của mình, nhận tiền mặt, hoặc thay người bệnh ký những văn bản quan trọng. Với bảo hiểm y tế, khoản người bệnh đã tự chi trong những trường hợp được thanh toán trực tiếp cũng theo nguyên lý tương tự.
Bài này viết cho người con, người vợ, người chồng đang chạy giấy tờ ở bệnh viện. Phần dưới phân biệt bảo lãnh viện phí với bồi hoàn sau khi ra viện, chỉ ra loại giấy nào người nhà làm thay được, cách xử lý khi người bệnh không còn tự ký, và những lỗi làm hồ sơ chậm. Điều khoản cụ thể của từng hợp đồng bảo hiểm và quy định hiện hành về bảo hiểm y tế là căn cứ cuối cùng, bạn đối chiếu trước khi nộp.
Ba đường tiền và chỗ cần uỷ quyền
Tiền chi cho một đợt nằm viện có thể đi theo ba đường khác nhau. Mỗi đường cần giấy khác nhau:
| Đường tiền | Diễn ra thế nào | Có cần uỷ quyền không |
|---|---|---|
| Bảo lãnh viện phí | Bệnh viện liên kết làm việc thẳng với doanh nghiệp bảo hiểm khi ra viện, người bệnh chỉ trả phần ngoài phạm vi | Thường không; người nhà xuất trình thẻ bảo hiểm và giấy tờ tuỳ thân người bệnh |
| Bồi hoàn sau khi tự trả | Gia đình trả viện phí trước, sau đó nộp hồ sơ yêu cầu bồi thường | Không, nếu tiền về tài khoản người được bảo hiểm; có, nếu về tài khoản người khác |
| Bảo hiểm y tế | Phần lớn được trừ ngay tại quầy; một số trường hợp tự trả trước rồi đề nghị cơ quan bảo hiểm xã hội thanh toán trực tiếp | Cần khi người khác nộp hồ sơ và nhận tiền thay, theo hướng dẫn của nơi tiếp nhận |
Câu hỏi đầu tiên bạn nên hỏi tại quầy bảo hiểm của bệnh viện: đợt điều trị này có được bảo lãnh không. Nếu có, phần lớn giấy tờ dưới đây bạn không phải lo.
Khi nào người nhà không cần giấy uỷ quyền
Doanh nghiệp bảo hiểm cần chắc hai điều: sự kiện điều trị có thật và nằm trong phạm vi hợp đồng, và tiền được trả cho đúng người có quyền. Khi bạn ghi số tài khoản đứng tên chính người được bảo hiểm trong đơn yêu cầu, điều thứ hai đã được bảo đảm, nên nhiều doanh nghiệp chấp nhận hồ sơ do người thân nộp mà không đòi uỷ quyền. Nộp trực tuyến qua ứng dụng của doanh nghiệp bằng tài khoản của chính người được bảo hiểm cũng vậy.
Với bảo hiểm sức khoẻ nhóm do công ty mua cho nhân viên, hồ sơ thường đi qua phòng nhân sự. Người nhà gom chứng từ y tế, gửi cho phòng nhân sự hoặc nộp theo kênh doanh nghiệp bảo hiểm hướng dẫn; tiền về tài khoản nhân viên. Bạn không cần làm giấy uỷ quyền nếu không nhận tiền thay.
Tuy vậy, đơn yêu cầu bồi thường thường phải có chữ ký của người được bảo hiểm, hoặc bên mua bảo hiểm tuỳ hợp đồng. Nếu người bệnh còn ký được, người bệnh nên tự ký, kể cả ký trên giường bệnh. Người nhà ký thay khi người bệnh hoàn toàn tỉnh táo là thói quen xấu, có thể làm doanh nghiệp nghi ngờ cả bộ hồ sơ. Nếu người bệnh mệt, chỉ cần họ ký một chữ ký ở đúng ô; phần điền thông tin, chụp chứng từ và nộp hồ sơ người nhà làm hết. Ranh giới rõ ràng như vậy giúp hồ sơ đi nhanh mà không ai phải chịu trách nhiệm thay ai.
Khi nào cần uỷ quyền và nên ghi gì
Muốn tiền về tài khoản người nhà. Ví dụ người bệnh không có tài khoản, hoặc tài khoản bị khoá. Giấy uỷ quyền phải ghi rõ cho người được uỷ quyền nhận khoản bồi thường của đợt điều trị nào, tại bệnh viện nào, vào tài khoản nào. Doanh nghiệp thường có mẫu riêng và có thể đòi chứng thực chữ ký.
Cần ký các văn bản sau bồi thường. Một số trường hợp doanh nghiệp đề nghị ký biên bản thống nhất số tiền, xác nhận đã nhận đủ. Người nhà chỉ ký những văn bản này khi được uỷ quyền rõ, và nên hỏi người bệnh trước.
Khiếu nại khi bị từ chối hoặc chi trả thiếu. Đề nghị xem xét lại là quyền của người có quyền theo hợp đồng. Người nhà muốn làm thay việc trao đổi, gửi văn bản thì nên có uỷ quyền, để doanh nghiệp chịu trả lời mình.
Nhận thay tiền bảo hiểm y tế tự chi trước. Khi người khác nộp hồ sơ đề nghị thanh toán trực tiếp và nhận tiền thay, nơi tiếp nhận thường yêu cầu giấy uỷ quyền theo mẫu. Hỏi trước để không phải quay về bệnh viện tìm người bệnh ký.
Gom hồ sơ ngay trong lúc nằm viện
Phần lớn hồ sơ chậm không phải vì giấy uỷ quyền mà vì thiếu chứng từ y tế. Người nhà nên gom từ ngày đầu:
- Chụp thẻ bảo hiểm sức khoẻ, thẻ bảo hiểm y tế hoặc số định danh của người bệnh; hỏi quầy bảo hiểm của bệnh viện về bảo lãnh.
- Xin bản sao giấy tờ chẩn đoán, chỉ định quan trọng khi có; đừng đợi ra viện mới xin một lượt.
- Khi ra viện, nhận đủ giấy ra viện, bảng kê chi phí, hoá đơn; kiểm tên người bệnh, ngày vào ra viện, chẩn đoán trên mọi giấy phải khớp nhau.
- Với ca phẫu thuật, xin giấy chứng nhận phẫu thuật hoặc tóm tắt cuộc mổ nếu hợp đồng yêu cầu.
- Điền đơn yêu cầu, để người bệnh ký; ghi tài khoản đứng tên người bệnh.
- Nộp trong thời hạn yêu cầu bồi thường ghi trong hợp đồng; giữ bản chụp toàn bộ hồ sơ và biên nhận.
Hoá đơn tài chính có thể phải xin riêng ở quầy thu ngân; nhiều gia đình về nhà mới biết thiếu, phải quay lại bệnh viện. Hỏi rõ lúc thanh toán ra viện.
Khi người bệnh hôn mê hoặc không còn tự quyết được
Đây là tình huống khó nhất. Người bệnh không ký được đơn, càng không ký được giấy uỷ quyền. Người nhà vẫn có thể nộp hồ sơ, nhưng doanh nghiệp bảo hiểm sẽ xử lý theo quy định riêng: có nơi chấp nhận đơn do người thân ký kèm giấy tờ chứng minh quan hệ, với điều kiện tiền chuyển vào tài khoản người được bảo hiểm; có nơi yêu cầu chờ người bệnh hồi phục hoặc có người đại diện theo pháp luật.
Đừng làm giấy uỷ quyền "cho kịp" bằng cách in vân tay của người bệnh đang hôn mê. Giấy như vậy vô giá trị và có thể khiến người làm phải chịu trách nhiệm. Hãy trình bày đúng hoàn cảnh với doanh nghiệp bảo hiểm hoặc nơi tiếp nhận hồ sơ bảo hiểm y tế, hỏi họ cách xử lý.
Nếu tình trạng kéo dài và gia đình cần quản lý tiền bạc của người bệnh, câu chuyện chuyển sang thủ tục tuyên bố người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc mất năng lực hành vi dân sự và chỉ định người giám hộ, người đại diện. Đây là thủ tục qua toà án, có trang riêng trong cụm bàn sâu. Trong thời gian chờ, gia đình cứ gom và giữ đủ chứng từ y tế, vì thời hạn yêu cầu bồi thường vẫn đang chạy.
Ví dụ giả định: một đợt nằm viện, hai loại bảo hiểm
Anh Quang ở Đắk Lắk có thẻ bảo hiểm y tế và một hợp đồng bảo hiểm sức khoẻ do công ty mua. Anh mổ ruột thừa ở bệnh viện tỉnh, nằm năm ngày. Vợ anh lo giấy tờ trong lúc anh còn mệt. Bảo hiểm y tế được trừ ngay tại quầy khi ra viện; phần đồng chi trả và các khoản ngoài danh mục, gia đình tự trả.
Sau đó, chị nộp hồ sơ bồi hoàn phần tự trả cho doanh nghiệp bảo hiểm sức khoẻ qua phòng nhân sự công ty anh. Đơn do anh ký ở nhà, tài khoản nhận tiền đứng tên anh, nên chị không cần giấy uỷ quyền nào. Chỗ duy nhất phải để ý là chứng từ: doanh nghiệp bảo hiểm sức khoẻ cần hoá đơn và bảng kê thể hiện phần bảo hiểm y tế đã trả, phần gia đình tự trả, để chỉ bồi hoàn đúng phần còn lại.
Giả sử anh Quang không có tài khoản và muốn tiền về tài khoản của vợ. Khi đó anh ký thêm giấy uỷ quyền theo mẫu của doanh nghiệp, có thể phải chứng thực chữ ký ở UBND cấp xã. Một tờ giấy, một lần đi; nếu biết từ đầu, chị làm ngay trong tuần anh nằm viện, khỏi phải đưa anh đi lại sau mổ.
Lỗi làm hồ sơ chậm hoặc bị trả
Từ phía người nhà, các lỗi sau lặp đi lặp lại:
- Tên người bệnh trên hoá đơn khác với thẻ bảo hiểm, thường do sai dấu hoặc thiếu chữ đệm.
- Ghi tài khoản của người nhà mà không kèm giấy uỷ quyền.
- Người nhà ký thay người bệnh khi người bệnh vẫn ký được.
- Nộp quá thời hạn yêu cầu bồi thường ghi trong hợp đồng.
- Không khai, hoặc khai sai tiền sử bệnh khi doanh nghiệp hỏi thêm; người nhà trả lời thay mà không chắc.
- Thiếu hoá đơn tài chính, chỉ có phiếu thu tạm ứng.
- Cùng một chi phí đã được bảo hiểm khác chi trả mà không khai.
Khi doanh nghiệp yêu cầu bổ sung, người nhà nên chụp gửi người bệnh hoặc người có quyền xem trước khi trả lời, đặc biệt các câu hỏi về bệnh sử. Sai sót ở đây khó sửa hơn nhiều so với thiếu một tờ giấy. Người nhà cũng nên lưu toàn bộ hồ sơ đã nộp trong một thư mục, ghi ngày nộp, kênh nộp và người tiếp nhận, để khi gọi hỏi tiến độ, bạn đọc ngay được số hồ sơ thay vì kể lại từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Người nhà có tự nộp hồ sơ bồi thường bảo hiểm sức khoẻ được không?
Thường được, nhất là khi đơn có chữ ký của người được bảo hiểm và tiền chuyển vào tài khoản đứng tên người đó. Mỗi doanh nghiệp có quy định riêng, nên bạn hỏi tổng đài hoặc đọc hướng dẫn bồi thường trong hợp đồng trước khi nộp.
Muốn tiền bồi thường chuyển vào tài khoản của con thì làm thế nào?
Người được bảo hiểm lập giấy uỷ quyền theo mẫu của doanh nghiệp, ghi rõ cho con nhận khoản bồi thường của đợt điều trị cụ thể vào tài khoản cụ thể. Doanh nghiệp có thể yêu cầu chứng thực chữ ký. Không có giấy này, doanh nghiệp thường chỉ chuyển cho chính người được bảo hiểm.
Bảo lãnh viện phí có cần giấy uỷ quyền không?
Thường không. Bảo lãnh diễn ra giữa bệnh viện và doanh nghiệp bảo hiểm; người nhà chỉ cần xuất trình thẻ bảo hiểm và giấy tờ của người bệnh tại quầy bảo hiểm của bệnh viện, rồi thanh toán phần không được bảo lãnh khi ra viện.
Bảo hiểm y tế tự chi trước thì ai được đi đề nghị thanh toán?
Người bệnh hoặc người được người bệnh uỷ quyền nộp hồ sơ đề nghị thanh toán trực tiếp với cơ quan bảo hiểm xã hội trong các trường hợp được thanh toán theo quy định. Bạn hỏi nơi tiếp nhận về mẫu giấy uỷ quyền và chứng từ cần nộp.
Người bệnh mất trước khi nhận tiền bồi thường thì sao?
Giấy uỷ quyền chấm dứt khi người uỷ quyền mất. Khoản bồi thường chưa nhận được xử lý theo điều khoản hợp đồng và quy định về thừa kế; gia đình liên hệ doanh nghiệp bảo hiểm để được hướng dẫn, không dùng tiếp giấy uỷ quyền cũ.